Voor veel huishoudens verandert er de komende jaren veel. Jarenlang draaide het bij zonnepanelen vooral om zoveel mogelijk opwekken en terugleveren. Met het afschaffen van de salderingsregeling verandert dat. Niet de hoeveelheid opgewekte stroom, maar vooral hoeveel je zelf gebruikt, bepaalt steeds meer de waarde van je zonnepanelen.
Er zijn verschillende manieren om meer van je eigen opgewekte stroom zelf te gebruiken en zo de waarde van je zonnepanelen zo hoog mogelijk te houden.
Waarom eigen verbruik steeds belangrijker wordt
Volgens Milieu Centraal gebruikt een gemiddeld huishouden zonder thuisbatterij ongeveer 30% van de eigen zonnestroom direct zelf. De overige 70% wordt op zonnige dagen teruggeleverd aan het elektriciteitsnet.
Na het verdwijnen van de salderingsregeling wordt terugleveren financieel veel minder aantrekkelijk. Bij veel energieleveranciers is de netto vergoeding voor teruggeleverde stroom nog maar enkele tienden van een cent tot ongeveer één cent per kWh, omdat de terugleververgoeding grotendeels wordt gecompenseerd door terugleverkosten. Daardoor levert het vaak meer op om zelf opgewekte zonnestroom direct te gebruiken of op te slaan voor later.
Hoeveel zonnestroom gebruik je eigenlijk zelf?
Zonnepanelen wekken op een zonnige dag in korte tijd een grote hoeveelheid elektriciteit op. Die productie is vaak veel hoger dan het stroomverbruik op datzelfde moment. Zelfs wanneer je thuis bent, is het vrijwel onmogelijk om al die opgewekte energie direct te gebruiken. Daardoor is teruglevering aan het elektriciteitsnet onvermijdelijk voor vrijwel iedere woning met zonnepanelen.
Voor veel huishoudens komt daar nog bij dat overdag weinig stroom wordt verbruikt. Juist tussen het einde van de ochtend en de middag leveren zonnepanelen de meeste elektriciteit, terwijl veel mensen aan het werk zijn en een groot deel van de elektrische apparaten uitstaat.
Daardoor ziet de verdeling er in de praktijk vaak ongeveer zo uit:
- Circa 30% van de opgewekte zonnestroom wordt direct in huis gebruikt.
- Circa 70% wordt teruggeleverd aan het elektriciteitsnet.
Dat betekent niet dat zonnepanelen minder opwekken, maar wel dat een groot deel van de opgewekte energie niet direct binnen de woning wordt benut. Door het energieverbruik beter af te stemmen op de momenten van opwekking, bijvoorbeeld door een airco, wasmachine of vaatwasser overdag te laten draaien, kan het directe eigen verbruik met ongeveer 10 à 20% worden verhoogd. Een thuisbatterij kan het resterende overschot vervolgens opslaan voor gebruik in de avond, nacht en vroege ochtend, waardoor uiteindelijk tot circa 85% van de opgewekte zonnestroom binnen de eigen woning kan worden benut.
Vijf manieren om meer van je eigen zonnestroom te gebruiken
Door apparaten slim op de momenten van veel zon te gebruiken, kun je het directe eigen verbruik flink verhogen.
- Laad je elektrische auto zoveel mogelijk overdag.
- Gebruik de wasmachine en droger wanneer de zon schijnt.
- Laat de vaatwasser overdag draaien.
- Verwarm of koel de woning met een warmtepomp of airco tijdens piekopwek.
- Gebruik een slim Energie Management Systeem (EMS) dat apparaten automatisch aanstuurt.
Met al deze maatregelen stijgt het directe eigen verbruik bij veel huishoudens van ongeveer 30% naar circa 40 à 50%.
Daarna blijft vaak nog steeds veel zonnestroom over
Ook wanneer apparaten slim worden aangestuurd, blijft er vaak nog een groot overschot aan zonnestroom over. Vooral in de lente en zomer produceren zonnepanelen meer elektriciteit dan een gemiddeld huishouden direct nodig heeft.
Die overtollige energie wordt nog steeds teruggeleverd aan het net en levert na het afschaffen van de salderingsregeling minder op dan voorheen.
Waarom een thuisbatterij steeds interessanter wordt
Nu terugleveren minder oplevert, verschuift de aandacht van zoveel mogelijk stroom opwekken naar zoveel mogelijk stroom zelf gebruiken. Een thuisbatterij helpt daarbij door overtollige zonnestroom tijdelijk op te slaan voor momenten waarop de zon niet schijnt. Zo wordt een groter deel van de zelf opgewekte energie binnen de eigen woning benut en neemt de afhankelijkheid van het elektriciteitsnet af. Juist daarom kiezen steeds meer huishoudens ervoor om zonnepanelen, energieopslag en slim energiemanagement als één compleet energiesysteem te bekijken.
Energie opslaan voor later gebruik
Een logische vervolgstap is het tijdelijk opslaan van overtollige zonnestroom in een thuisbatterij.
De batterij slaat de stroom op die overdag niet direct wordt gebruikt. Deze energie kan vervolgens worden ingezet:
- in de avond;
- tijdens de nacht;
- vroeg in de ochtend;
- op bewolkte momenten.
Hierdoor hoeft minder elektriciteit van het net te worden afgenomen. Afhankelijk van het energieverbruik, de hoeveelheid zonnepanelen en de gekozen batterijcapaciteit kan het aandeel eigen verbruik oplopen tot ongeveer 85%.
Praktijkvoorbeeld
Een gezin beschikt over zestien zonnepanelen en gebruikt jaarlijks ongeveer 6.500 kWh elektriciteit. Zonder aanvullende maatregelen wordt ongeveer 30% van de opgewekte zonnestroom direct gebruikt.
Door apparaten zoals vaatwasser en wasmachine slim overdag in te schakelen stijgt het directe eigen verbruik naar ongeveer 40%.
Met een passend gedimensioneerde thuisbatterij kan vervolgens een groot deel van de resterende zonnestroom worden opgeslagen voor gebruik in de avond en nacht. Hierdoor hoeft aanzienlijk minder elektriciteit van het net te worden afgenomen.
Meer zonnepanelen of juist een grotere batterij?
Niet iedere woning vraagt om dezelfde oplossing. Soms is uitbreiding van het aantal zonnepanelen interessant, terwijl in andere situaties juist een grotere batterij beter aansluit.
Daarom wordt steeds vaker gekeken naar het complete energiesysteem. Factoren zoals de jaarlijkse stroomopwek, het energieverbruik, de hoeveelheid teruggeleverde stroom en toekomstige uitbreidingen, zoals een warmtepomp of elektrische auto, bepalen samen welke combinatie het beste past.
Meer informatie over verschillende batterijcapaciteiten is te vinden in de kennisbank van Domogo, waar uitgebreid wordt uitgelegd hoe een thuisbatterij wordt afgestemd op het energieverbruik van een woning. Ook publiceert Zonnepaneelcentrum.nl regelmatig artikelen over zonnepanelen, teruglevering en energieopslag.
“De waarde van zonnepanelen zit straks niet meer in terugleveren, maar in hoeveel van je eigen stroom je zelf gebruikt.”
- Meint Schepers
Verduurzamingsadviseur
Een berekening voorkomt een te kleine of juist te grote thuisbatterij
Steeds meer huishoudens kiezen ervoor om vooraf een berekening te laten maken van de optimale batterijcapaciteit. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar het jaarlijkse stroomverbruik of het aantal zonnepanelen, maar vooral naar de momenten waarop energie beschikbaar is en wordt gebruikt.
Zo wordt berekend hoeveel zonnestroom op een gemiddelde zonnige dag overblijft nadat het directe verbruik is afgetrokken. Dat overschot vormt de basis voor de benodigde opslagcapaciteit. Daarnaast wordt gekeken hoeveel elektriciteit op een donkere winterdag tijdens goedkope stroomuren kan worden geladen en later weer kan worden gebruikt. Op die manier wordt de thuisbatterij niet alleen afgestemd op de zomer, maar ook op de periode waarin zonnepanelen minder opwekken.
Een thuisbatterij is niet in iedere situatie direct de beste oplossing. De hoeveelheid zonnepanelen, het energieverbruik en de toekomstige plannen bepalen uiteindelijk welke combinatie het beste past.
Een goede capaciteitsberekening zorgt ervoor dat zonnepanelen, energieopslag en het dagelijkse energieverbruik optimaal op elkaar aansluiten. Zo ontstaat een energiesysteem dat past bij de woning én bij toekomstige ontwikkelingen, zoals een warmtepomp of elektrische auto.
Conclusie
Het afschaffen van de salderingsregeling verandert de manier waarop huishoudens naar zonnestroom kijken. Niet alleen de hoeveelheid opgewekte energie telt, maar vooral hoeveel daarvan daadwerkelijk in de eigen woning wordt gebruikt.
Door elektrische apparaten slim aan te sturen, overtollige zonnestroom tijdelijk op te slaan en zonnepanelen en batterijcapaciteit goed op elkaar af te stemmen, kan een veel groter deel van de opgewekte energie zelf worden benut. Daarmee blijven zonnepanelen ook in de toekomst een waardevolle investering. Wie nu al nadenkt over slim energiegebruik, haalt ook na het verdwijnen van de salderingsregeling het maximale uit zijn zonnepanelen.
Auteur
Meint Schepers
Verduurzamingsadviseur
Meint Schepers schrijft over zonnepanelen, thuisbatterijen, energiemanagement en de energietransitie. Vanuit zijn praktijkervaring bij Domogo vertaalt hij technische ontwikkelingen naar begrijpelijke informatie voor huiseigenaren die hun energie slimmer willen gebruiken.