Vereniging Eigen Huis start in 2026 een praktijktest met Home Energie Management Systemen (HEMS) in Nederlandse woningen met zonnepanelen. Het doel is te laten zien hoeveel extra eigen verbruik mogelijk is nu de zonnepanelen salderingsregeling in 2027 stopt. De test vindt plaats bij echte huishoudens met onder meer een warmtepomp, laadpaal of thuisbatterij. Daarmee speelt de consumentenorganisatie in op de behoefte aan duidelijkheid over kosten, comfort en besparing.
Vereniging Eigen Huis test HEMS dit jaar
De organisatie laat HEMS-systemen in verschillende thuissituaties installeren en monitoren. Zo wordt zichtbaar wat in de praktijk werkt bij een rijwoning, twee-onder-een-kap of vrijstaande woning. Ook wordt gekeken naar gebruiksgemak, storingsgevoeligheid en de mate van openheid richting andere merken in huis.
Naast comfort telt betrouwbaarheid: werkt het systeem ook als wifi of een app even uitvalt? Verder registreert de test hoe vaak het systeem moet ingrijpen om piekvermogen te beperken. Piekvermogen is het hoogste vermogen (in kW) dat u op een moment tegelijk vraagt of teruglevert.
Vereniging Eigen Huis laat in de rapportage nadrukkelijk ruimte voor verschillen tussen huishoudens. Een woning met drie gezinsleden en een elektrische auto vraagt iets anders dan een appartement zonder laadpaal. De resultaten worden later dit jaar openbaar gemaakt, zodat huiseigenaren keuzes beter kunnen afwegen.
Salderingsregeling stopt in 2027, eigen verbruik telt
Salderen is het verrekenen van verbruik en teruglevering met de energieleverancier over een periode, vaak per jaar. Per 1 januari 2027 stopt deze regeling volledig voor huishoudens. Dat betekent dat u voor teruggeleverde stroom alleen nog een teruglevertarief krijgt en niet meer volledig mag wegstrepen tegen uw verbruik.
Het teruglevertarief is de vergoeding per kWh die leveranciers betalen voor stroom die u het net op stuurt. Dat tarief ligt, op het moment van schrijven, duidelijk lager dan de prijs die u betaalt voor afgenomen stroom en verschilt per energieleverancier. Daardoor loont het om overdag meer eigen stroom direct in huis te gebruiken in plaats van terug te leveren.
Een HEMS helpt precies daarbij: het zet apparaten aan wanneer de zon schijnt. Denk aan het automatisch starten van de wasmachine rond de middag of het tijdelijk opschalen van de warmtepomp. Zo gaat meer van uw eigen zonne-energie naar verbruik binnenshuis.
HEMS stuurt apparaten op zonne-uren aan
Een Home Energie Management Systeem verbindt de omvormer, laadpaal, warmtepomp, boiler en eventueel een thuisbatterij. Een omvormer zet de gelijkstroom uit zonnepanelen om in wisselstroom voor uw huis en het elektriciteitsnet. Het HEMS meet productie en verbruik en verdeelt de stroom slim over apparaten en opslag.
Veel systemen werken met drempelwaarden: pas bij voldoende zonnestroom gaat het laden of verwarmen omhoog. Ook kunnen ze teruglevering beperken als dat financieel of technisch gunstig is. Teruglevering is het terugsturen van stroom naar het net wanneer u meer opwekt dan verbruikt.
Een Home Energie Management Systeem (HEMS) is de ‘regisseur’ in huis: het stuurt apparaten, omvormer en eventueel thuisbatterij aan om kosten, teruglevering of CO2-uitstoot te verlagen.
Steeds meer omvormermerken bouwen zelf sturing in, terwijl losse HEMS juist meerdere merken koppelen. Open protocollen en bekende platforms maken integratie vaak eenvoudiger. Dat punt wordt in de praktijktest van Vereniging Eigen Huis nadrukkelijk meegenomen.
Dynamisch energiecontract loont met slimme sturing
Bij een dynamisch energiecontract wisselt het uurtarief per uur op basis van de groothandelsprijs van stroom. Aanbieders als Vandebron, Eneco en ANWB Energie leveren zulke contracten in Nederland. Zonder sturing kan u dan ’s avonds duur inkopen, terwijl overdag zonnestroom soms weinig oplevert.
Een HEMS kan inplannen op lage uurtarieven en op momenten met veel eigen opwek. Zo verschuift laden van de elektrische auto naar prijsdaluren of zonnige middaguren. Voor warmtepompen kan het systeem tijdelijk extra warmte in het buffervat zetten als de prijs laag is.
Dit vermindert zowel kosten als netbelasting. Netbelasting is de druk op het elektriciteitsnet door gelijktijdig verbruik of teruglevering. Voorwaarde is wel dat uw apparaten goed kunnen samenwerken met de HEMS-software en dat uw leverancier de noodzakelijke prijsdata beschikbaar stelt.
Netcongestie vraagt spreiden van piekvermogen
Netcongestie betekent dat het elektriciteitsnet vol zit en tijdelijk geen extra stroom kan verwerken. Dat speelt in delen van Nederland en raakt ook huishoudens met veel zonne-energie rond de middagpiek. Netbeheer Nederland vraagt daarom om pieken te spreiden en onnodige teruglevering te beperken.
HEMS-systemen kunnen het piekvermogen dempen door apparaten gefaseerd te laten draaien. Ze kunnen ook de omvormer begrenzen of een batterij laten laden bij hoge opwek. Zo gaat minder stroom tegelijk het net op, wat storingen en afschakelen helpt voorkomen.
Voor bewoners levert dit vooral stabiliteit op. In sommige gemeenten kan het zelfs voorwaarde zijn bij nieuwe aansluitingen of uitbreidingen dat u pieken tempert. De praktijktest van Vereniging Eigen Huis kijkt daarom ook naar dit effect in echte woningen.
Thuisbatterij en EV-laden met HEMS
Een thuisbatterij slaat overtollige zonnestroom op voor later gebruik in de avond. Veel systemen hebben een opslagcapaciteit tussen 5 en 15 kWh en werken samen met de omvormer. Merken als Tesla (Powerwall), Enphase en SolarEdge bieden batterijen met integratie voor sturing.
Het HEMS bepaalt wanneer de batterij laadt en ontlaadt en wanneer de elektrische auto voorrang krijgt. Slim laden voorkomt inkopen op dure uren en beperkt teruglevering wanneer het tarief laag is. Daarmee kan de combinatie zonne-installatie, HEMS en opslag uw eigen verbruik flink verhogen.
Let op dat er, op het moment van schrijven, geen landelijke ISDE-subsidie is voor HEMS of thuisbatterijen. Sommige gemeenten of provincies hebben wel tijdelijke regelingen of leningen. Controleer ook de voorwaarden van uw energieleverancier voor teruglevering en eventuele terugleverkosten.
- Controleer bij uw energieleverancier het actuele teruglevertarief en eventuele terugleverkosten.
- Kies een HEMS dat uw omvormer, warmtepomp, laadpaal en eventueel thuisbatterij ondersteunt.
- Vraag naar dataveiligheid, lokale werking bij internetstoring en updatebeleid van de fabrikant.
- Overweeg een dynamisch energiecontract alleen als u sturing en flexibel verbruik kunt toepassen.
- Informeer bij uw netbeheerder of gemeente naar lokale regels bij netcongestie.
- Er is op het moment van schrijven geen ISDE-subsidie voor HEMS of thuisbatterijen; raadpleeg RVO.nl voor actuele stand.
Dit artikel is uitsluitend informatief. Subsidiebedragen, tarieven en regelgeving kunnen op het moment van lezen zijn gewijzigd. Raadpleeg RVO.nl, uw energieleverancier of een erkend installateur voor actuele informatie.